Kütahya TOKİ Aile Sağlığı Merkezi
ALERJİ
ALERJİ NEDİR ?

Alerji, normalde zararsız olan maddelere karşı anormal ve zararlı bağışıklık sistemi cevapları vermektir. Bu karmaşık cümle ne anlama gelir?

Bir örnekle açıklayalım: Bitki polenleri normalde insanlar için zararlı olmayan taneciklerdir. Ancak bazı kişilerde polenlere maruziyet nezle şikayetlerinin ortaya çıkmasına neden olur. Bu olay “Alerji”, böyle kişiler de “atopik bünyeli” olarak adlandırılmaktadır. Atopi; normalde zararsız olan maddelere karşı, “İmmunglobulin E” adı verilen bağışıklık sistemi maddelerinin aşırı miktarda yapılması özelliğidir. Bu özellik genetik olarak kazanılmaktadır. Diğer bir deyişle atopik bünyeli bir kişi, Alerjik hastalık gelişimine neden olan bu özelliğini anne ya da babasından geçen genlerle almaktadır.

Kişinin Alerjik olup olmaması sadece genetik faktörlere bağlı değildir. Kalıtıma ek olarak “çevre”nin de Alerji gelişiminde önemli bir rol oynadığı görülmektedir. Belli bir zaman süresince belli bir alerjenle yüksek düzeyde karşılaşan bir kişinin o alerjene karşı duyarlılık kazanma şansı, daha az karşılaşan kişiye göre daha fazladır.

Örneğin, erken yaşlarda yüksek miktarda ev tozu akarıyla karşılaşmanın, daha sonra ev tozu akarına Alerjik olma riskini dramatik olarak arttırdığı kesin olarak gösterilmiştir. Ayrıca, özellikle sigara dumanı başta olmak üzere bazı irritanlara maruziyet alerjenlere duyarlılaşmada önemli rol oynamaktadır.

ALERJİK HASTALIKLAR NASIL OLUŞUR ?

Vücudumuzu hastalıklardan koruyan bağışıklık sistemi bazı kişilerde, normalde zararlı olmayan maddelere karşı da reaksiyon gösterebilir.

Atopik yani “Alerjik bünyeye sahip” kişilerde, alerjenlerle bağışıklık sisteminin tekrarlayan karşılaşmaları sonucunda, alerjenlere karşı IgE tipinde antikorlar oluşur.

Bu sürece “duyarlılaşma” denir. Duyarlılaşma süreci tamamlandıktan sonra, alerjenle her temas sonrasında, kısa süre içinde kişide Alerjik hastalık bulguları ortaya çıkar.

Bu olaylar mast hücresi ve bazofiller adı verilen ve üzerinde alerjene özel IgE antikoru taşıyan bir grup hücrenin salgıladığı mediatörler aracılığı ile gelişmektedir.

Bu mediatörlerin (başta histamin olmak üzere bir grup biokimyasal madde) etkisi ile hedef organlara ait (gözler, burun, solunum yolları gibi) Alerji bulguları ortaya çıkar.

ALERJİK HASTALIK BULGULARI NELERDİR ?

Deride Ürtiker : Değişik büyüklüklerde olan kaşıntılı kabarıklıklardır. “Kurdeşen” veya “dabaz” olarak ta adlandırılır.

Anjioödem : Derinin alt tabakalarında sıvı birikmesi yani ödem ile ortaya çıkan şişliklerdir. Genellikle yüz, göz kapakları, dudaklar ve genital bölgede oluşur.

Göz ve üst solunum yollarında : Gözlerde kızarıklık ve kaşıntı, Burun tıkanıklığı ya da burun akıntısı, Burunda kaşıntı ve hapşırma.

Alt solunum yollarında : Solunum zorluğu, Hışırtılı solunum (vizing), Öksürük.

Kalp ve damar sisteminde : Çarpıntı (nabız sayısında artma), Tansiyon düşüklüğü.

Mide-barsak sisteminde : Bulantı – kusma, Karın ağrısı ya da karın krampları.

Sinir sisteminde : Şuur bulanıklığı, Bayılma.

Anafilaksi (Alerjik şok): Nadir de olsa tüm sistemlere ait bu bulguların hepsi birarada görülebilir ve anafilaksi olarak adlandırılır. Alerjik reaksiyonların en ağır şeklidir.

ALERJİK HASTALIKLAR NELERDİR ?

Alerjiyi başlatan mekanizmalar genellikle aynı olmakla birlikte, etkilenen organa göre değişen klinik bulgular ortaya çıkar. Alerjik hastalıklar ortaya çıkan bulgulara ve etkilenen doku ve organ sistemine göre adlandırılır.

Sık görülen alerjik hastalıklar şunlardır:

  • Alerjik rinit
  • Alerjik konjunktivit
  • Astım (bronşiyal astma)
  • Gıda Alerjisi
  • İlaç Alerjisi
  • Arı Alerjisi
  • Atopik dermatit
  • Ürtiker ve anjioödem
  • Lateks Alerjisi